Energetyka odnawialna, ze względu na stojące na drodze jej rozwoju bariery, wymaga wsparcia ze strony władz w postaci odpowiednich instrumentów rynkowych i prawnych. Systemy wsparcia umożliwiają rozwój technologii odnawialnych oraz pozwalają uzyskać przez stosujące je kraje pożądane efekty rynkowye. Intensywne działania na tym polu podejmuje Unia Europejska, która poprzez szereg aktów prawnych stworzyła ramy do rozwoju sektora zielonej energii w Europie. Nie jest to zadanie łatwe – każdy rynek narodowy różni się od siebie pod względem stanu rozwoju, struktury dostaw energii, uwarunkowań prawnych i zasad na nim panujących. Ponad to wiele światowych rynków energii podlega procesom liberalizacji, co dodatkowo utrudnia tworzenie mechanizmów wsparcia dla wybranej grupy producentów.

Polska, po przystąpieniu do Unii Europejskiej, zobowiązana została do wdrożenia mechanizmów wsparcia dla energetyki odnawialnej, i wybrała jako mechanizm wsparcia tzw. system zielonych certyfikatów. Jest to jeden z dwóch podstawowych modeli wsparcia i stymulacji dla rozwoju sektora energetyki odnawialnej, możliwy do zastosowania dzięki zapisom Dyrektywy 2001/77/EC Parlamentu Europejskiego z dnia 27 września 2001 w sprawie promowania energii elektrycznej produkowanej z odnawialnych źródeł energii na wewnętrznym rynku energetycznym, które to zapisy nakazują wspieranie źródeł odnawialnych. Poprzez zastosowanie systemu "zielonych certyfikatów", który został wdrożony w Polsce w roku 2005 w ramach nowelizacji prawa energetycznego, uregulowana została procedura zakupu odpowiedniej ilości zielonej energii (ustalany w drodze rozporządzenia Ministra Gospodarki), oraz obowiązek zakupu "zielonych certyfikatów", które stanowią prawa majątkowe nadane świadectwom pochodzenia tejże energii. Dystrybutor energii elektrycznej musi udokumentować wypełnienie obowiązku związanego pozyskaniem odpowiedniej ilości energii ze źródła odnawialnego, a następnie poprzez przedstawienie prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (URE) do umorzenia odpowiedniej ilości świadectw pochodzenia. Dzięki temu producent energii odnawialnej w Polsce uzyskuje przychody z dwóch źródeł: ze sprzedaży samego prądu po cenie rynkowej, oraz ze sprzedaży "zielonego certyfikatu", który jako zbywalne prawo majątkowe sprzedawany jest na giełdzie lub też poprzez umowy bilateralne zawierane pomiędzy producentem a dystrybutorem (spółką dystrybucyjną lub spółką obrotu). Spółka dystrybucyjna może także wypełnić obowiązek zakupu zielonej energii poprzez wniesienie tzw. opłaty zastępczej, której wysokość reguluje prawo energetyczne. W przypadku, kiedy nie zostanie wniesiona opłata zastępcza spełniony ani nie zostanie zakupiona odpowiedniej ilości odnawialnej energii, regulator rynku (Urząd Regulacji Energetyki) nakłada na dany podmiot karę, a dodatkowo spółka dystrybucyjna pozostaje z nadal niewypełnionym obowiązkiem.

Funkcjonowanie systemu zbywalnych świadectw pochodzenia (green certificates):

• źródło odnawialne „generuje” dwa produkty: energia i świadectwa pochodzenia;
• Źródła odnawialne posiadają koncesje na produkcję "zielonej energii";
• Świadectwa pochodzenia wystawiane są przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki;
• Obowiązek posiadania świadectw pochodzenia spoczywa na podmiotach (wytwórcach i przedsiębiorstwach obrotu) sprzedających energię elektryczną odbiorcom końcowym;
• Obrót prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia możliwy jest na rynku giełdowym lub za pomocą umów biliteralnych;
• Sprzedawca z urzędu jest obowiązany do zakupu energii elektrycznej (po cenach rynkowych) wytworzonej w OZE przyłączonych do sieci i znajdujących się w jego obszarze działania;
• Uiszczenie przez sprzedawcę opłaty zastępczej odpowiedniej do brakującej ilości świadectw pochodzenia, a w przypadku nie wywiązania się z tego obowiązku nakładana jest kara (a sprzedawca pozostaje nadal z niewypełnionym obowiązkiem).

Krajowe regulacje prawne dotyczące rozwoju OZE

• Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne;
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 19 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej oraz zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii;
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 3 listopada 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej oraz zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii.

Drugim zasadniczym systemem wsparcia dla źródeł odnawialnych jest system stałych cen. W krajach, gdzie jest on stosowany (np. w Niemczech czy w Danii), na dystrybutorów energii elektrycznej nałożony został obowiązek zakupu „zielonej energii” po z góry ustalonych cenach, gwarantujących jej producentom osiągnięcie zysku. W przeciwieństwie do systemu „zielonych certyfikatów”, jest to system znacznie prostszy w swoim funkcjonowaniu, a dzięki wysokiej przewidywalności sprzyja precyzyjnemu planowaniu inwestycji. Istnieją dwie odmiany systemu stałych cen: system stałej marży, gdzie do rynkowej ceny energii dodawana jest odgórnie ustalona marża przysługująca producentom zielonej energii, oraz ulga podatkowa (stosowana np. w USA – PTC, czyli Production Credit Tax), gdzie do każdej kilowatogodziny zielonej energii przypisana jest ulga podatkowa, corocznie indeksowana wskaźnikiem inflacji.

Pomimo istnienia już funkcjonujących rozwiązań, społeczność międzynarodowa oraz rządy narodowe cały czas pracują nad nowymi rozwiązaniami. W dniu 23 stycznia 2008 r. Komisja Europejska przyjęła projekt dyrektywy ramowej ws. promocji wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Dokument ten zawiera szereg mechanizmów, które powinny umożliwić dalszy, intensywny rozwój sektora energetyki odnawialnej w Europie, np. możliwość handlu świadectwami pochodzenia na rynku wspólnotowym. Projekt wyznacza także cele w zakresie udziału energii odnawialnej w zużyciu poszczególnych krajów członkowskich w roku 2020. W przypadku Polski jest to cel na poziomie 15%, który w świetle obecnego udziału zielonej energii w zużyciu krajowym wydaje się być ambitnym, aczkolwiek możliwym do osiągnięcia.